O‘ZBEK OILASIDA YER VA SUV BILAN BOG‘LIQ EKOLOGIK TARBIYA
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
So‘nggi yillarda jahonda ro‘y berayotgan qurg‘oqchilik va turli ekologik
inqirozli muammolarning ko‘payib borayotganligi yer-suv bilan bog‘liq xalqona
tajriba, bilimlarni batafsil o‘rganishni taqozo etmoqda. Insonlar tomonidan yer va
suv qadim o‘tmishdan bebaho ne’mat sifatida e’zozlab kelingan. Shuning uchun
bo‘lsa kerak, Beruniy o‘zining “Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar” kitobida
yer va suvga bag‘ishlangan odatlar haqida ko‘p to‘xtalgan. O‘rganishlar va tahlillar
davomida o‘zbeklar orasida yer va suv haqidagi turli-tuman qarashlar ahloqiy
meyorlar va odatlar tarzida namoyon bo‘lishi, kundalik hayotda aholining yerdan
foydalanish, suv bilan bog‘liq ravishda keng tarqalgan tushunchalari: “ona zamin”,
“muqaddas tuproq”, “ona tuproq”, “ona yurt”, “ona vatan”, “tirik suv” va “o‘lik
suv”, kasb va mansab (mirob, suvchi, miroboshi), dori-darmon, yorug‘lik, boylik
manbai ekanligi haqida ham ma’lumotlar berildi.
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
References
Azzamov X. Ekologik muammolar insoniyatni xavotirga solmoqda // Hurriyat, 2013.
Beruniy. Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorlik. Tanlangan asarlar. I-jild. – Toshkent: Fan nashriyoti, 1968. – 257 b.; Qoraboyev U. O‘zbekiston bayramlari. – Toshkent: O‘qituvchi nashriyoti, 1991. – 190 b.
Avesto. – Toshkent: Sharq nashriyoti, 2001. – 87 b.
Hasanov S. Xorazm ma’rifati olam ko‘zgusi. – Toshkent: O‘qituvchi nashriyoti, 1996. – 45 b.
Sobirov U. Ekologik madaniyat shakllanishi tarixidan // Ekologiya xabarnomasi, №3, 2005. – 17 b.
Qur’oni Karim. Ma’nolarining tarjimasi. – Toshkent, 2001. – 359 b.
Ashirov A. O‘zbek xalqining qadimiy e’tiqod va marosimlari. – Toshkent, 2007.
Sarimsoqov A. O‘zbeklarning taqvimiy marosimlari (Farg‘ona vodiysi materiallari asosida). – Toshkent: Yangi nashr, 2014.
Штренберг Л.Я. Первобытная религия в свете этнографии. – Ленинград, 1936. – С. 262.
Payziyeva M. O‘zbeklarning an’anaviy va zamonaviy motam marosimlari (Toshkent shahri misolida). – Toshkent: Yangi nashr, 2014. – 66 b.
Басилов В.Н. Следы культа умирающего и воскресающего божества в христианской и мусульманской агиологии // Фольклор и историческая география. – Москва, 1983. – С. 135.
Хисматулин А.А., Крюкова В.Ю. Смерть и похоронный обряд в исламе и зороастризме. – Санкт-Петербург: Центр Петурбургского востоковедения, 1997. – С. 184.
Ashirov A. O‘zbek madaniyatida suv. – Toshkent: Akademnashr, 2020. – 240 b.